• Strona główna
• O firmie
• Nieruchomości
• Kursy
• Wydawnictwa
• PROGRAMY
• BAZY CENOWE
• Artykuły
• Księgarnia

Zadania zamawiającego w zamówieniach publicznych w procesie przygotowania inwestycji budowlanej do realizacji

Roli zamawiającego, szczególnie w procesie przygotowania inwestycji do realizacji nie można przecenić. Wiedzą o tym zamawiający, których działania inwestycyjne zostały zakończone sukcesem, a także ci, którzy zdobyli doświadczenie ucząc się na własnych błędach. Niefortunne decyzje, bagatelizowanie kluczowych działań w imię źle pojętych oszczędności, zdanie się na niefachowych doradców, to tylko niektóre z przyczyn niepowodzeń w przeprowadzanych przedsięwzięciach inwestycyjnych. O zakresie wadliwych działań inwestorów świadczy orzecznictwo KIO, sądów oraz Trybunału.

Jak na razie nie ma przepisów, które w sposób kompleksowy regulowałyby zarządzanie budowlanym przedsięwzięciem inwestycyjnym, określałyby role i zadania jego uczestników, ich wzajemne relacje, i które stałyby się wykładnią działań przede wszystkim dla inwestorów. Owszem, są ustawy i rozporządzenia, które dotyczą pewnych obszarów przedsięwzięcia inwestycyjnego, ale regulują tylko określone jego zakresy:

1. ustawa Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. ( Dz.U. z 1994r., nr 89, poz. 414 z późn. zmianami), wg treści art.1, normuje działalność obejmującą:
   • sprawy projektowania, budowy, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych oraz określa zasady działania organów administracji publicznej w tych dziedzinach.

     Ustawa określa podstawowe zasady obowiązujące z zakresu działań formalno-administracyjnych związanych z działalnością inwestycyjną, od momentu zaprojektowania inwestycji zgodnie z przepisami, nie odnosząc się do etapów przedprojektowych. Z uwagi na ukierunkowanie ustawy pod kątem administracyjnym, w osi jej zainteresowania jest tylko i wyłącznie projekt budowlany stanowiący podstawę wydania przez właściwy urząd, decyzji o pozwoleniu na budowę. Tymczasem w przedsięwzięciu inwestycyjnym nie może zabraknąć koncepcji architektonicznych, projektów wykonawczych czy też opracowań kosztorysowych, które nawet nie są przez tą ustawę zdefiniowane.

2. ustawa Kodeks Cywilny z dnia 23 kwietnia 1964r. (Dz.U. z 1964r., nr 16, poz.93) reguluje stosunki cywilno-prawne między osobami fizycznymi i osobami prawnymi. Na obszarze budownictwa w sposób bezpośredni dotyka jedynie zagadnień umów o roboty budowlane i wzajemnych zobowiązań stron.
3. ustawa Prawo zamówień publicznych z dnia 29 stycznia 2004r. (Dz. U. z 2004r. nr 19, poz. 177 z późn. zmianami) wg art. 1, określa zasady i tryb udzielania zamówień publicznych, środki ochrony prawnej, kontrolę udzielania zamówień publicznych oraz organy właściwe w sprawach uregulowanych w ustawie. Ta ustawa i akty wykonawcze do niej, dzięki unormowaniu zagadnień związanych z udzielaniem zamówień publicznych, uporządkowały problem opisu przedmiotu inwestycji budowlanej. Należy jednak zauważyć, że te przepisy obowiązują jedynie zamawiających finansujących inwestycję ze środków publicznych.
4. ustawa o finansach publicznych określa zakresy i zasady działania jednostek dysponujących środkami publicznymi i reguluje zasady obrotu tymi środkami. Wobec powyższego rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowego sposobu i trybu finansowania inwestycji z budżetu państwa z dnia 3 lipca 2006r. (Dz.U. z 2006r., nr 120,poz. 831) odnosi się jedynie do opracowania programu inwestycji, w tym wartości kosztorysowej inwestycji, który jest podstawą przyznania środków z budżetu państwa.

Teraz należałoby zinwentaryzować jaki jest, w świetle obowiązujących przepisów, zakres obowiązków inwestorów w procesie przygotowania inwestycji do realizacji i czym powinni dysponować przystępując do realizacji inwestycji (załącznik nr 1).

Z przytoczonych fragmentów przepisów wynika, że tylko w niewielkim stopniu regulowane są zadania inwestorów, a rzeczywisty zakres działania muszą oni sobie określić przez lata pracy, w wyniku nabytych doświadczeń przy zrealizowanych przedsięwzięciach inwestycyjnych.

Ustawodawcy: Ministerstwo Infrastruktury i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego dostrzegając tą poważną lukę informacyjną, sfinansowali w 2008r. opracowanie projektu pt. Krajowy system zarządzania budowlanymi przedsięwzięciami inwestycyjnymi finansowanymi z udziałem środków publicznych i pomocowych Unii Europejskiej. Został on opracowany przez Politechnikę Warszawską i obecnie dostępny jest na stronie internetowej Ministerstwa Infrastruktury (www.mi.gov.pl).

Stanowi on doskonały materiał dla zespołów przygotowujących inwestycję do realizacji: dla zamawiających, projektantów i kosztorysantów robót. Wyłania on i nazywa poszczególne fazy i etapy przedsięwzięcia inwestycyjnego, uszczegóławia zadania zamawiającego i określa produkty finalne każdego etapu (załącznik nr 2 do artykułu).

Podstawą wymienionych w załączniku działań zamawiającego jest przede wszystkim:

• planowanie - któremu przyświeca określenie najlepszego sposobu postępowania dla osiągnięcia celu całego przedsięwzięcia lub jego określonej fazy,
• realizacja - tj. wykonanie przyjętego planu i uzyskanie planowanego wyniku określonej fazy przedsięwzięcia i jego całości,
• bieżąca kontrola - celem jej jest monitorowanie, sprawdzanie osiągniętych wyników, ustalanie rozbieżności, podejmowanie działań korygujących,
• kontrola końcowa - polegająca na sprawdzenie i ocenie osiągniętych wyników określonej fazy lub przedsięwzięcia.

Planowanie, realizacja, kontrola - powinny zawsze być przestrzegane bez względu na to jaki wariant organizacyjny realizacji przedsięwzięcia wybierze zamawiający:

• wariant I - klasyczny, w którym jest rozdzielone zamówienie na prace projektowe od zamówienia na wykonanie robót budowlanych,
• wariant II - kompleksowy - polega na jednym zamówieniu na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych,
• wariant III - realizacja inwestycji w systemie partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP),

W wariancie I, inwestor wybiera w postępowaniu wykonawcę prac projektowych, który sporządza, wymaganymi przepisami dokumentację projektową i specyfikacje techniczne wykonania i odbioru robót. Obowiązkiem jego jest opracowanie dokumentacji zgodnie z założeniami i wymaganiami zamawiającego, sformułowanymi w "fazie przygotowania". W "fazie projektowania" następuje dialog pomiędzy zamawiającym, a projektantem mający na celu kolejne przybliżenia do optymalnego rozwiązania projektowego satysfakcjonującego inwestora. W efekcie powstają opracowania, które są niezbędną podstawą przeprowadzenia kolejnego postępowania, tym razem o udzielenie zamówienia publicznego na wykonanie robót budowlanych.

W wariancie tym, inwestor uczestniczy w całym procesie inwestycyjnym, ma możliwość jego kontroli i wyników prac. Z uwagi na rozdzielenie procesu projektowania od realizacji robót budowlanych:

• projektant jest niezależny od wykonawcy
• zamawiający ma możliwość wyboru wynagrodzenia dla wykonawcy (ryczałtowe, kosztorysowe).

Ryzyko inwestora i wykonawcy jest ograniczone do minimum ponieważ przed wyborem wykonawcy sporządzone są wszelkie opracowania opisujące dokładnie przedmiot zamówienia.

W wariancie II zamawiający przeprowadza jedno postępowanie o udzielenie zamówienia na zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych, a wynagrodzenie wykonawcy ustalane jest ryczałtowo. Ten wariant niesie bardzo duże ryzyko dla zamawiającego, ponieważ nie ma on możliwości tak dokładnej kontroli jak w przypadku wariantu I. W efekcie może otrzymać produkt niskiej jakości, lub też zapłacić za niego wyższą cenę niż przy rozdzieleniu obu zamówień.

Mankamentem tego wariantu jest uzależnienie projektanta od wykonawcy, przez co inwestor ma mniejszy wpływ na efekt finalny.

Wykonawca też ponosi większe ryzyko, niż w przypadku wariantu I. Wobec nieokreślonego dokładnie przedmiotu zamówienia ryzyko może polegać na złej ocenie czasu wykonania zamówienia i niedoszacowaniu kosztów zamówienia.

Wariant III polega na realizacji przedsięwzięcia budowlanego celu publicznego z udziałem partnera prywatnego i jego środków finansowych. Wynagrodzeniem są pożytki uzyskane przez partnera w ustalonym okresie użytkowania ze zrealizowanego przedsięwzięcia.

Procedura ta niesie ryzyko dla obu stron umowy w sprawie partnerstwa publiczno prywatnego. Jest ona skomplikowana, wiąże strony przez wiele lat, a dodatkowo jest w niewielkim stopniu przećwiczona w praktyce. W systemie ppp strony mogą wybrać klasyczną formułę realizacji lub formułę kompleksową.

Podsumowując, opracowanie pt. Krajowy system zarządzania budowlanymi przedsięwzięciami inwestycyjnymi finansowanymi z udziałem środków publicznych i pomocowych Unii Europejskiej jest uznanym przez Ministerstwo Infrastruktury, rzetelnym materiałem, pomocnym inwestorom w przygotowaniu inwestycji do realizacji.

Załącznik 1
Zadania inwestorów w świetle obowiązujących przepisów

Art.18 ustawy Prawo budowlane stanowi:

1. Do obowiązków inwestora należy zorganizowanie procesu budowy, z uwzględnieniem zawartych w przepisach zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, a w szczególności zapewnienie:
   • opracowania projektu budowlanego i, stosownie do potrzeb, innych projektów,
   • objęcia kierownictwa budowy przez kierownika budowy,
   • opracowania planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia,
   • wykonania i odbioru robót budowlanych,
   • w przypadkach uzasadnionych wysokim stopniem skomplikowania robót budowlanych lub warunkami gruntowymi, nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych

   - przez osoby o odpowiednich kwalifikacjach zawodowych.

2. Inwestor może ustanowić inspektora nadzoru inwestorskiego na budowie.
3. Inwestor może zobowiązać projektanta do sprawowania nadzoru autorskiego.

Art. 647 ustawy Kodeks cywilny:

Przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzeni.

Art.7, ust.1 ustawy Prawo zamówień publicznych

Zamawiający przygotowuje i przeprowadza postępowanie o udzielenie zamówienia w sposób zapewniający zachowanie uczciwej konkurencji oraz równe traktowanie wykonawców.

Art.31

1. Zamawiający opisuje przedmiot zamówienia na roboty budowlane za pomocą dokumentacji projektowej oraz specyfikacji technicznej wykonania i odbioru robót budowlanych.
2. Jeżeli przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, zamawiający opisuje przedmiot zamówienia za pomocą programu funkcjonalno-użytkowego.
3. Program funkcjonalno-użytkowy obejmuje opis zadania budowlanego, w którym podaje się przeznaczenie ukończonych robót budowlanych oraz stawiane im wymagania techniczne, ekonomiczne, architektoniczne, materiałowe i funkcjonalne.
4. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres i formę:
   • dokumentacji projektowej,
   • specyfikacji technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych,
   • programu funkcjonalno-użytkowego

   - mając na względzie rodzaj robót budowlanych, a także nazwy i kody Wspólnego Słownika Zamówień.

Art.33

1. Wartość zamówienia na roboty budowlane ustala się na podstawie:
   • kosztorysu inwestorskiego sporządzanego na etapie opracowania dokumentacji projektowej albo na podstawie planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym, jeżeli przedmiotem zamówienia jest wykonanie robót budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane;
   • planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym, jeżeli przedmiotem zamówienia jest zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych w rozumieniu ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
2. Przy obliczaniu wartości zamówienia na roboty budowlane uwzględnia się także wartość dostaw związanych z wykonywaniem robót budowlanych oddanych przez zamawiającego do dyspozycji wykonawcy.
3. Minister właściwy do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej określi, w drodze rozporządzenia:
   • metody i podstawy sporządzania kosztorysu inwestorskiego,
   • metody i podstawy obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym

   - uwzględniając dane techniczne, technologiczne i organizacyjne, mające wpływ na wartość zamówienia.

Art.134 ustawy o finansach publicznych

Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy sposób i tryb finansowania inwestycji z budżetu państwa, w tym określania wysokości kwot dotacji w kolejnych latach realizacji inwestycji, a w szczególności:

• warunki finansowania inwestycji ze środków budżetu państwa i oceny efektywności ich wykorzystania,
• sposób przekazywania środków budżetu państwa przewidzianych na finansowanie inwestycji,
• sposób rozliczania inwestycji finansowanych ze środków budżetu państwa - z uwzględnieniem zasady, że łączna kwota środków z budżetu państwa nie może być wyższa niż wartość kosztorysowa inwestycji określona przy rozpoczęciu jej realizacji, obejmująca koszty przygotowania do realizacji, koszty robót budowlanych, koszty nadzoru nad wykonywaniem robót budowlanych i koszty pierwszego wyposażenia, oraz z uwzględnieniem warunków dokonywania wydatków przez państwowe jednostki budżetowe i zasad udzielania dotacji na realizacji inwestycji innym jednostkom.

Załącznik 2
Zestawienie działań i dokumentów w fazie A i B przedsięwzięcia budowlanego

Faza A - PRZYGOTOWANIE

Faza B - PROJEKTOWANIE

data dodania artykułu: 1.03.2010 r.