Rażąco niska cena - jeden z powodów odrzucenia oferty
Ustawa Prawo zamówień publicznych z dnia 29 stycznia 2004r. (Dz.U. z 2007r. nr 233, poz. 1655 z późn. zmianami) przedstawia zamknięty katalog przyczyn z powodu których zamawiający powinien odrzucić złożoną, w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego ofertę. Jedną z nich jest zaproponowanie przez oferenta rażąco niskiej ceny w stosunku do przedmiotu zamówienia ( art.89, ust.1, pkt 4 ustawy).
Sposób postępowania zamawiającego
Niestety, ustawodawca nie definiuje, w jaki sposób należy rozumieć pojęcie rażąco niska cena i nie określa żadnych matematycznych parametrów, które byłyby wyznacznikiem ustalenia progu, poniżej którego można mówić o ofercie z rażąco niską ceną.
Podaje natomiast sposób postępowania, w wyniku którego zamawiający sam ma ustalić, czy złożona oferta rokuje wykonanie zamówienia w podanej cenie, czy też nie. W tym też celu zamawiający musi zwrócić się w formie pisemnej do wykonawcy o udzielenie, w określonym terminie wyjaśnień dotyczących elementów oferty mających wpływ na wysokość ceny.
Przy ocenianiu wyjaśnień udzielonych przez wykonawcę, zamawiający powinien wziąć pod uwagę obiektywne czynniki, które wpłynęły na zaproponowanie tak niskiej ceny, a w szczególności (art. 90, ust.2):
- oszczędność metody wykonania zamówienia,
- wybrane rozwiązania techniczne,
- wyjątkowo sprzyjające warunki wykonywania zamówienia dostępne dla wykonawcy,
- oryginalność projektu wykonawcy,
- wpływ pomocy publicznej udzielonej na podstawie odrębnych przepisów.
Po otrzymaniu odpowiedzi obowiązkiem zamawiającego jest zapoznanie się z dostarczonymi przez wykonawcę dowodami, dokonanie oceny wyjaśnień i podjęcie decyzji, czy oferta zawiera rażąco niską cenę w stosunku do przedmiotu zamówienia czy też nie.
W tym miejscu należy bardzo wyraźnie podkreślić, że punktem odniesienia jest wartość zamówienia określona przez zamawiającego, a nie ceny innych ofert.
Terminy
Przepisy nie określają terminu, w jakim zamawiający powinien wystąpić z wnioskiem do potencjalnego wykonawcy o przedstawienie wyjaśnień do swojej oferty. Oczywistą jest jednak rzeczą, że powinien uczynić to przed wyborem najkorzystniejszej oferty, jeszcze w trakcie badania i oceny ofert. Niedopuszczalnym jest oczekiwanie wyjaśnień od wykonawcy po jej wybraniu, lub też po wniesieniu środków ochrony prawnej (protest, odwołanie). Zamawiający również sam podaje termin, w którym będzie oczekiwał wyjaśnień od oferenta. Musi on być na tyle długi i realny, żeby wykonawca oferent mógł zebrać stosowne dowody, dokumenty i oświadczenia, które w sposób obiektywny wyjaśnią poziom zaproponowanej przez niego ceny. Zamawiający również sam kształtuje treść zapytań, oraz wskazuje czym podyktowane są jego wątpliwości co do ceny.
Konieczność udowodnienia ceny
Jeżeli wykonawca jest poważnie zainteresowany otrzymaniem zamówienia musi udowodnić, że zaproponowana przez niego niska cena oferty jest wynikiem czynników obiektywnych, a nie jest podyktowana jedynie chęcią zdobycia zamówienia za wszelką cenę.
Za efekt czynników obiektywnych, które wpływają na obniżenie ceny, można np. uznać:
- rabat udzielony przez producenta, hurtownię czy dystrybutora (KIO/UZP/765/08),
- zapasy materiałowe poczynione przez oferenta w korzystnym dla niego okresie,
- możliwość dostarczenia przez oferenta - wykonawcę budowlanego materiału czy wyrobu w atrakcyjnej cenie, z uwagi na fakt, że sam jest również producentem,
- możliwość wykorzystania przy realizacji zamówienia wcześniej wykonanych inwestycji będących własnością oferenta (KIO/UZP/42/09),
- struktura zatrudnienia przy wykonywaniu zamówienia pozwalająca uzyskać refundację części wynagrodzenia (pracownicy interwencyjni, uczniowie szkół - KIO/UZP/516/09 - konserwacja zieleni),
- wysoki stopień zmechanizowania i usprzętowienia pozwalający obniżyć koszty ludzkiej pracy (KIO/UZP/516/09 - konserwacja zieleni)
Wyjaśnienia te oferent powinien poprzeć stosownymi dowodami: np. umowami z kontrahentami, korespondencją, zaproponowanymi przez podwykonawców warunkami.
Interpretacje sytuacji
Przegląd orzeczeń dokonanych przez Krajową Izbę Odwoławczą wskazuje, że oferta, nawet o kilkadziesiąt procent niższa od wartości zamówienia określonego przez zamawiającego, wcale nie musi mieć być zakwalifikowana jako oferta z rażąco niską ceną.
Przykładem może być sytuacja, w której zamawiający skalkulował wartość zamówienia w okresie, kiedy datowała się wyraźna koniunktura w budownictwie, stawki kosztorysowe i ceny materiałów były na wysokim poziomie, a przetarg był przeprowadzony kilka miesięcy później, gdy już wyraźnie oferenci odczuwali skutki kryzysu i ceny gwałtownie spadały w dół (KIO/UZP/297/09).
W szczególnie trudnej sytuacji są zamawiający, którzy udzielają zamówienia z zakresu usług o charakterze niematerialnym np. usług dotyczących nadzoru budowlanego (KIO/UZP/168/09), pełnienia funkcji inżyniera dla umów o roboty budowlane w określonych kontraktach (KIO/UZP/185/09), przeprowadzenia kontroli technicznej (KIO/UZP/196/09), dla których nie ma wyraźnie określonych zasad kalkulacji i nie są prowadzone badania rynku pod kątem wynagrodzeń za świadczenie usług o takim charakterze.
W każdym z tych przypadków pomimo, że ceny ofert były znacząco niższe od wartości zamówień, Krajowa Izba Odwoławcza nie dopatrzyła się, żeby miały one cechy cen rażąco niskich.
data dodania artykułu: 24.11.2009 r.