Metody kosztorysowania obiektów i robót budowlanych
Ministerstwo Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa

Załącznik do zarządzenia nr 21 Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa
z dnia 7 grudnia 1988 r. w sprawie metod kosztorysowania obiektów i robót budowlanych

Warszawa 1988



Strona tytułowa

Zarządzenie nr 21

Spis treści


I. USTALENIA WSTĘPNE

  1. Metodą kosztorysowania nazywany sposób sporządzania określonego rodzaju kosztorysu.
    Rozwiązania metodyczne uwzględniają następujące założenia ustalania cen obiektów, robót i usług budowlanych:
    1. ceny obiektów, robót i usług budowlanych są ustalane w trybie przetargów lub negocjacji między zamawiającymi i wykonawcami robót; negocjowanie ceny opiera się na porównaniu oferty potencjalnego wykonawcy z wielkością jaką gotów jest zapłacić zamawiający,
    2. ustalanie cen obiektów, elementów i rodzajów robót, dla których nie jest możliwe na etapie zawierania umowy określenie technicznych warunków realizacyjnych oraz zakresu rzeczowego, następuje w formie uzgodnienia podstaw kosztorysowania, obejmujących: katalogi norm, stawki robocizny, sposoby ustalania cen materiałów i usług sprzętowych, wielkości kosztów zakupu i kosztów pośrednich, zysk kalkulacyjny oraz podatek obrotowy.
  2. Ilekroć w treści jest mowa o:
    1. metodach - należy przez to rozumieć niniejsze metody,
    2. robotach - należy przez to rozumieć roboty i usługi budowlane, polegające na wykonywaniu nowych obiektów bądź na robotach remontowych oraz związanych z nimi rozbiórkami, obejmujące:
      • budynki oraz budowle wraz z występującymi w nich instalacjami,
      • części budowlane maszyn i urządzeń technicznych trwale umiejscowionych,
      • montaż i demontaż maszyn i urządzeń wymienionych w punkcie b/, i ich części podlegających wymianie lub naprawie,
    3. katalogach - należy przez to rozumieć katalogi nakładów rzeczowych /KNR/ lub inne zbiory jednostkowych nakładów rzeczowych, np. katalogi norm kosztorysowych /KNK/, zbiory norm zakładowych,
    4. jednostkowych nakładach rzeczowych - należy przez to rozumieć jednostkowe nakłady robocizny /R/, materiałów /M/ i pracy sprzętu łącznie z nakładami pracy środków transportu technologicznego /S/, ujęte w katalogach.
  3. Kosztorysy opracowuje się w formie kalkulacji polegającej na:
    1. opisie technologii wykonania robót,
    2. obliczaniu ilości robót w postaci przedmiaru lub obmiaru.
    3. określaniu rodzaju, ilości oraz wartości poszczególnych nakładów rzeczowych,
    4. doliczaniu kosztów zakupu, kosztów pośrednich i zysku oraz występującego ewentualnie podatku obrotowego.


II. FORMUŁA KALKULACYJNA CENY
  1. Przy ustalaniu cen kosztorysowych robót należy posługiwać się następującą formułą kalkulacyjną:


    • Ck = R + M + Kz + S + Kp + Z + Po
    • gdzie:
    • Ck - cena kosztorysowa określonego zakresu rzeczowego robót /obiektu, wydzielonego elementu obiektu, branżowego rodzaju robót lub wyodrębnionej w kosztorysie pozycji kalkulacyjnej/,
    • R - koszty robocizny bezpośredniej R = ∑ /i x nr x cr/,
    • M - koszty materiałów bezpośrednich M = ∑ /i x nm x cm/,
    • Kz - koszty zakupu materiałów /obejmujące również koszty ich transportu zewnętrznego/,
    • S - koszty pracy sprzętu oraz środków transportu technologicznego S = ∑ /i x ns x cs/ wraz z kosztami jednorazowymi,
    • Kp - koszty pośrednie,
    • Z - zysk kalkulacyjny,
    • Po - podatek obrotowy obliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami,
    • nrms - normy jednostkowe /r - robocizny, n - materiałów, s - sprzętu/,
    • crms - ceny jednostkowe robocizny, materiałów, sprzętu,
    • i - ilość robót.


III. METODY KOSZTORYSOWANIA OBIEKTÓW, ROBOT I USŁUG BUDOWLANYCH
  1. Szczegółowa metoda kosztorysowania

    W kosztorysowaniu szczegółowym cena kosztorysowa jest sumą iloczynów: ilości robót, norm jednostkowych i cen tych jednostek oraz doliczonych odpowiednio kosztów pośrednich i zysku, a takie ewentualnie podatku obrotowego - według wzoru:


    • Ck = ∑ /i x n x c/ + Kz + Kp + Z + Po
    • gdzie:
    • Ck - cena kosztorysowa.
    • i - ilość robót,
    • n - normy nakładów rzeczowych /R, M, S/,
    • c - ceny jednostkowe nakładów /R, M, S/,
    • Kz - koszty zakupu materiałów /obejmujące również koszty ich transportu zewnętrznego/,
    • Kp - koszty pośrednie,
    • Z - zysk kalkulacyjny,
    • Po - podatek obrotowy obliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami,
  2. Uproszczona metoda kosztorysowania

    W kosztorysowaniu uproszczonym cena kosztorysowa jest iloczynem ilości scalonych jednostek jednorodnych robót /np. 1 m2 wykonanej nawierzchry. betonowej, 1 m ułożenia przewodu wodociągowego itp./ oraz cen jednostkowych, a także ewentualnie podatku obrotowego -według wzoru:


    • Ck = Q + Cj + Po
    • gdzie:
    • Ck - cena kosztorysowa.
    • Q - ilość jednostek z przedmiaru lub obmiaru robót,
    • Cj - cena jednostki robót łącznie z kosztami pośrednimi /kp/ i zyskiem kalkulacyjnym /Z/ Cj = R + M + Kz + S + Kp + Z,
    • Po - podatek obrotowy obliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami,


IV. RODZAJE KOSZTORYSÓW
  1. W zależności od przeznaczenia należy posługiwać się jednym z niżej wymienionych rodzajów kosztorysów:
    1. inwestorskim,
    2. ofertowym,
    3. dodatkowym,
    4. powykonawczym.
  2. Kosztorys inwestorski - jest przygotowywany przez zamawiającego, który sporządza go we własnym zakresie względnie zleca odpowiedniej jednostce. Kosztorys ten służy do ustalania kosztu, który jest skłonny ponieść zamawiający za wykonanie określonych robót, z punktu widzenia rachunku efektywności ekonomicznej podejmowanych przez niego działań gospodarczych obejmujących te roboty.
  3. Kosztorys ofertowy - jest przygotowywany przez wykonawcę przypadku, kiedy staje on do przetargu względnie otrzymał od zamawiającego propozycję złożenia oferty na realizację robót. Kosztorys ten służy do ustalania ceny, za którą wykonawca jest skłonny zrealizować te roboty.
  4. Kosztorys dodatkowy - jest przygotowywany przez wykonawcą jako propozycja zmiany ceny ustalonej w umowie z uwagi na:
    1. zmiany pierwotnie przewidzianego zakresu rzeczowego robót,
    2. wprowadzenie przez zamawiającego zmian dokumentacji technicznej.
  5. Kosztorys powykonawczy - jest sporządzany przez wykonawcę po wykonaniu robót.
  1. W dokumentacji projektowej występuje "ślepy kosztorys", który obejmuje: opis robót w kolejności technologicznej ich wykonywania, ilości poszczególnych robót wynikające z przedmiaru, podstawy do ustalenia nakładów rzeczowych /nr KNR, nr tablicy i kolumny w KNR/.


V. PODSTAWY SPORZĄDZANIA KOSZTORYSÓW
  1. Podstawy sporządzania kosztorysu inwestorskiego stanowią:
    1. projekt techniczny obiektu lub robót; przy robotach remontowych projekt ten może być zastąpiony inwentaryzacją i protokółem typowania, określającym technologię wykonania robót oraz ich rodzaje i ewentualne ilości,
    2. założenia wyjściowe do kosztorysowania,
    3. wytyczne montażu,
    4. normy nakładów rzeczowych robocizny, materiałów, pracy sprzętu oraz środków transportu technologicznego, zawarte w katalogach nakładów rzeczowych /KNR/, a w razie ich tam braku - normy w katalc gach norm kosztorysowych /KNK/, normy zakładowe, zrodnie z ustaleniami punktu 10 metod,
    5. ceny czynników produkcji /R, M, S/, koszty zakupu materiałów według informacji kosztowo-cenowych publikowanych przez ustalone jednostki lub własnych informacji inwestora,
    6. koszty pośrednie oraz zysk przyjmowane według informacji publikowanych przez ustalone jednostki lub własnych informacji inwestora.
  2. Podstawy sporządzania kosztorysu ofertowego stanowią:
    1. projekt techniczny (Zakres dokumentacji projektowej na etapie projektu technicznego określony jest zarządzeniem Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów z dnia 1983.11.19 w sprawie zasad projektowania inwestycji /Monitor Polski nr 41, poz. 237, zmiana Monitor Polski z 1987 r. nr 35, poz. 297/.) obiektu lub robót - a w nim każdorazowo "ślepy kosztorys", natomiast przy robotach remontowych - protokół typowania, określający rodzaje i ilości robót oraz technologię ich wykonania,
    2. protokół danych wyjściowych do kosztorysowania,
    3. normy nakładów rzeczowych robocizny, materiałów i pracy sprzętu według KNR, a w przypadku ich braku w KNR według KNK lub norm zakładowych wykonawcy,
    4. ceny czynników produkcji /R, M, S/, koszty zakupu oraz koszty pośrednie - ustalone przez wykonawcę na podstawie własnej kalkulacji,
    5. wielkość zysku kalkulacyjnego określona przez wykonawcę robót,
    6. podatek obrotowy obliczony zgodnie z obowiązującymi przepisami.

    Przykład liczbowy kosztorysu ofertowego podany jest w załączniku nr 1.

  3. Podstawy sporządzania kosztorysu dodatkowego stanowią:
    1. protokół konieczności,
    2. dokumentacja projektowa, a w tym "ślepy kosztorys",
    3. normy nakładów rzeczowych zawarte w KNR, a w przypadku ich braku zbiory norm zakładowych,
    4. wynegocjowane ceny czynników produkcji, wielkości kosztów zakupu, kosztów pośrednich i zysku.
  4. Podstawy sporządzania kosztorysu powykonawczego stanowią:
    1. dokumentacja budowy, która obejmuje:
      • dokumentację techniczną wykonywanych robót, a w przypadku robót remontowych - inwentaryzację i protokół typowania,
      • książką obmiaru robót i potwierdsone przez zamawiającego zapisy w dzienniku budowy.
      • protokóły konieczności,
    2. protokół danych wejściowych do kosztorysowania,
    3. katalogi nakładów rzeczowych określone w protokóle danych wyjściowych do kosztorysowania,
    4. ceny czynników produkcji /R, M, S/ oraz koszty zakupu, koszty pośrednie i zysk, w wysokościach wynegocjowanych między zamawiającym i wykonawcą oraz określonych w protokóle danych wyjściowych do kosztorysowania,
    5. zasady obowiązujące przy obliczaniu podatku obrotowego.


VI. FORMA KOSZTORYSU I SPOSÓB ZAPISU JEGO TREŚCI
  1. Kosztorys obejmuje:
    1. stronę tytułową,
    2. ogólną charakterystykę obiektu lub robót,
    3. przedmiar lub obmiar robót wraz z ich opisem technologicznym,
    4. nakłady rzeczowe,
    5. wycenę wartości nakładów rzeczowych oraz pozostałych składników kalkulacyjnych ceny kosztorysowej, 6/ tabelę wartości elementów scalonych,
    6. załączniki do kosztorysu:
      • a1) w kosztorysie inwestorskim - założenia do kosztorysowania,
        • w kosztorysie ofertowym, dodatkowym i powykonawczym -protokół danych wyjściowych do kosztorysowania /przykładową treść protokołu zawiera załącznik nr 2/,
        • w kosztorysie dodatkowym - ewentualnie protokoły konieczności wykonania dodatkowych robót,
      • b1) analizy dotyczące indywidualnego ustalania nakładów rzeczowych.


    1. Strona tytułowa kosztorysu zawiera:
      • określenie rodzaju kosztorysu,
      • nazwę przedmiotu kosztorysowania /obiektu, robót lub usługi/ oraz określenie lokalizacji budowy,
      • nazwę i adres zamawiającego obiekt, roboty lub usługi,
      • nazwę jednostki opracowującej kosztorys, jak również nazwiska z określeniem funkcji osób, które sporządziły kosztorys oraz ich podpisy.
      • cenę kosztorysowa, obiektu, robót lub usługi,
      • data opracowania kosztorysu,
      • nazwę jednostki, która wykonuje obiekt, roboty lub usługi /nie dotyczy kosztorysu inwestorskiego/,
      • ewentualnie klauzulę o uzgodnieniu kosztorysu przez zamawiającego i wykonawcę przy udziale biura projektów.
    2. Ogólna charakterystyka obiektu lub robót zawiera krótki opis techniczny wraz z istotnymi parametrami, które określają jego wielkość. Opis, o którym mowa powinien podawać sposób i technologię wykonania poszczególnych robót.
    3. Ilość robót niezbędnych do wykonania lub wykonanych w danym obiekcie oraz ich opisy ujmuje się w układzie kosztorysowym w postaci przedmiaru względnie obmiaru robót.
      Przez przedmiar robót rozumie się ich wyszczególnienie w kolejności technologicznej ich wykonywania oraz obliczenie ilości robót, na podstawie projektu technicznego; natomiast obmiar robót oznacza wyszczególnienie i obliczenie faktycznie wykonywanych robót.
      Przy sporządzaniu przedmiaru względnie obmiaru robót trzeba kierować się przyjętymi zasadami obliczania ilości robót, podanymi w katalogach nakładów rzeczowych.
      Opisy robót w kosztorysie oraz odpowiadające im przedmiary lub obmiary robót powinny odnosić się do zakresu rzeczowego poszczególnych, wyodrębnionych pozycji kosztorysowych z zachowaniem technologicznej kolejności wykonywania robót objętych danym kosztorysem. Należy zachować kolejność numeracji występujących pozycji kosztorysowych bez względu na to, czy stosuje się w danym kosztorysie podział obiektu na elementy czy też na zbiorcze rodzaje robót.
      W każdej pozycji kosztorysu należy powoływać numer odpowiedniej tablicy i jej kolumny ■ zastosowanego katalogu oraz numer i nazwę wykorzystywanego rysunku. Operacje rachunkowe związane z przedmiarowaniem lub obmiarowaniem robót należy przeprowadzać z dokładnością przyjętą w zbiorach norm nakładów rzeczowych.
    4. Bezpośrednie nakłady rzeczowe dla poszczególnych pozycji kosztorysowych ustala się mnożąc ilości robót w danej pozycji, wynikające s ich przedmiaru lub obmiaru, prze* odpowiednie jednostkowe nakłady rzeczowe. Każdy nakład rzeczowy przyjmowany w kosztorysie musi posiadać swoją identyfikacją w postaci zapisu źródła, z którego się wywodzi.
      W kosztorysie ujmuje się wyłącznie nakłady rzeczowe materiałów, które są wprowadzane do kosztorysu. Wykaz wyrobów /maszyn, urządzeń, konstrukcji i materiałów/ nie wprowadzanych do kosztorysów stanowi załącznik nr 3.
      Materiały pomocnicze nie wymienione imiennie w tablicach katalogów nakładów rzeczowych ujmuje się w sposób wynikający z odpowiednich ustaleń zawartych w częściach ogólnych lub założeniach tych katalogów. Nakłady rzeczowe materiałów bezpośrednich wielokrotnego zastosowania ustala się kierując się zasadami, które na ten temat są podane w częściach ogólnych katalogów.
    5. Wycena kosztorysowa bezpośrednich nakładów rzeczowych /R, M, S/ może być dokonywana w dwojaki sposób, a mianowicie - poprzez obliczanie wartości tych nakładów dla:
      • każdej pozycji kosztorysu, w podziale na kalkulacyjne składniki kosztów bezpośrednich /R, M, S/ i sumowanie potem wartości poszczególnych składników kosztów bezpośrednich, łącznie z kosztami zakupu materiałów /Kz/ w ramach danego elementu obiektu, zbiorczego rodzaju robót bądź całego obiektu,
      • całego elementu, zbiorczego rodzaju robót bądź całego obiektu, w podziale na kalkulacyjne składniki kosztów bezpośrednich /R,- M, S/, wyceniając jedynie sumy jednorodnych nakładów rzeczowych w ramach wymienionych wyżej zakresów rzeczowych robót oraz włączając odpowiednio do omawianego rachunku koszty zakupu /Kz/ oraz ewentualnie transport zewnętrzny materiałów, dla których jego koszt kalkuluje się indywidualnie.
        Wartość kosztorysową poszczególnych rodzajów nakładów rzeczowych ustala się mnożąc ich ilości przez przynależne danym nakładom ceny lub stawki.
    6. Tabelę wartości elementów scalonych sporządza się w postaci sumarycznego zestawienia wartości nakładów rzeczowych oraz pozostałych składników kalkulacyjnych ceny kosztorysowej, odniesionych do elementów obiektu lub zbiorczych rodzajów robót. Suma ustalonych jak wyżej kwot stanowi wartość kosztorysową robót. Przy obliczaniu ceny kosztorysowej dla całego obiektu, tabela wartości elementów scalonych sprowadza się w swojej formie do jednej pozycji sumarycznego zestawienia składników kalkulacyjnych ceny kosztorysowej. Tabela, o której mowa, zawiera również wskaźniki techniczno-ekonomiczne charakteryzujące poniesione koszty na poszczególne elementy obiektu oraz na cały obiekt'.


7. KALKULACJA SKŁADNIKÓW CENY KOSZTORYSOWEJ.
  1. Przez kalkulację składników ceny kosztorysowej określonej roboty rozumie się ustalanie wysokości! stawek robocizny, cen materiałów, kornetów zakupu, cen maszynogodzin pracy jednostek sprzętowych lub środków transportu wraz z kosztami jednorazowymi ora?, kosztów pośrednich i zysku.
    Wartość składników kalkulacyjnych ceny kosztorysowej można ustalać w odniesieniu do kosztorysów ofertowych, dodatkowych i powykonawczych niżej określonymi sposobami.
    1. W odniesieniu do kalkulacji godzinowej stawki robocizny kosztorysowej można stosować rachunek oparty na wzajemnych relacjach następujących składników stawki:
      • średniej ważonej stawek płacy zasadniczej,
      • premii określonej regulaminem premiowania,
      • płac dodatkowych /np. dodatki funkcyjne, za kierowanie brygadą, dodatki stażowe/,
      • płac uzupełniających /np. wynagrodzenia za urlopy i inne płatne nieobecności w pracy, zasiłki chorobowe nie refundowane przez ZUS, odprawy emerytalne i z innych tytułów, nagrody jubileuszowe itp./,
      • obligatoryjnych obciążeń z tytułu podatku od płac, składek na rzecz ZUS oraz odpisów na zakładowe fundusze: socjalny i mieszkaniowy.
      Dla ustalenia wartości składników płac wymienionych pod ww. poz. 1, 2 i 3 można przyjąć stosunkowo krótki okres czasu /np. ostatni miesiąc przed uzgodnieniem danego kosztorysu/. Natomiast dla ustalenia wartości składników wymienionych pod poz. 4 można przyjąć okres czasu odpowiednio dłuższy /np. poprzedni rok, ostatnie półrocze/, ponieważ wypłaty objęte tymi składnikami rozkładają się nie-równomiernie w poszczególnych miesiącach.
      Otrzymane relacje procentowe w wyniku porównania wartości powyższych składników kalkulacyjnych godzinowej stawki robocizny kosztorysowej stanowią podstawa do ustalania ich wartości w stosunku do przyjmowanej stawki płac zasadniczych.
      W przypadku ustalania stawek odniesionych do poszczególnych zawodów wykorzystuje się wskaźnik procentowy, który określa relacje miedzy stawką robocizny kosztorysowej i stawką płac zasadniczych, ustalonymi jako średnie ważone w skali przedsiębiorstwa.
      W jednostkach nie prowadzących ewidencji kosztów przewidzianych typowym planem kont w budownictwie, można obliczać godzinową stawką robocizny kosztorysowej jako średnią ważoną stawek osobistego za-szeregowania wraz z premią i płacami dodatkowymi /tj. dodatkiem stażowym i brygadzistowsklm/ powiększoną następnie o wypłacane składniki płac uzupełniających 1 obciążeń.
      Godzinowe stawki płacy zasadniczej w tych jednostkach mogą być ustalone na podstawie umów o pracą, deklaracji na rzecz Zakładu ubezpieczeń Społecznych względnie Innych podobnych dokumentów.
    2. Ceny materiałów w kosztorysie mogą być ustalona na podstawie różnych dostępnych źródeł, to znaczy - własnej ewidencji kosztów, odpowiednich branżowo central handlowych, cenników producentów danych materiałów itp.
      Jeżeli przy robotach są wykorzystywane materiały pochodzące z odzysku (Wartość tych materiałów potrąca się w fakturze.), to w kalkulacji kosztorysowej przyjmuje się dla nich ceny, jak dla takich samych materiałów nowych dostarczonych na plac budowy z zewnątrz, doliczając koszty zakupu według przyjętych zasad dla tych materiałów.
      Materiały /wyroby/ dostarczane na plac budowy przez zamawiającego kalkuluje sią w kosztorysie tak samo jak materiały własne wykonawcy3^. Jednostki, które nie prowadzą szczegółowej ewidencji kosztów, mogą przyjmować w kosztorysowaniu ceny materiałów wynikające z dokumentów ich nabycia czy przewidzianej dostawy /faktur, specyfikacji, przyjętej oferty esy umowy zaopatrzeniowej/ względnie -s Innych źródeł Informacji o cenach.
    3. Koszty zakupu, materiałów można ustalać następującymi sposobami:
      • indywidualnie dla każdej dostawy materiałowej, na które składają się koszty transportu zewnętrznego materiałów i pozostałe koszty ich zakupu lub
      • wskaźnikowo w relacji do wartości nabytych materiałów lub 3/ metoda mieszaną, to znaczy - ustalając dla wybranych rodzajów materiałów koszty zakupu indywidualnie i dla pozostałych - wskaźnikowe.
      Kalkulację kosztów transportu zewnętrznego materiałów sporządza się na podstawie obowiązujących taryf przewozowych, faktur przewoźników, względnie kalkulacji opartej na kosztach własnych. Procentowy wskaźnik kosztów zakupu ustala się na podstawie zapisów w ewidencji, danych zebranych w chwili opracowania kalkulacji, przewidywanych potrzeb w okresie realizacji przedmiotu umowy, czy też przez ustalenie wartości tych kosztów na podstawie danych uzyskanych w innych jednostkach gospodarczych, jako stosunek wielkości tych kosztów do wartości kosztów nabycia - objętych kalkulacją materiałów.
      Indywidualna kalkulacja kosztów zakupu materiałów jest sposobem ich wyliczenia, który stosują jednostki gospodarcze nie prowadzące szczegółowej ewidencji kosztów, w nawiązaniu do typowego planu kont dla budownictwa.
      Procentowy wskaźnik kosztów zakupu może być ustalony przez każdą jednostkę gospodarczą, która kalkulację cen opiera na ewidencji kosztów według typowego planu kont w budownictwie.
    4. Kalkulacja kosztorysowej ceny maszynogodziny pracy jednostek sprzętowych lub środków transportu wymaga uwzględnienia dwóch zasadniczych czynników, które kształtują tę cenę, a mianowicie:
      • kosztorysowej ceny najmu jednostki sprzętowej lub środka transportu,
      • kosztów jednorazowych /o ile nie zostały one już uwzględnione w cenie najmu/.
      Kosztorysowa cena najmu jednostki sprzętowej lub środka transportu, ujmująca koszty jednorazowe, uwzględnia pokrycie kosztów powstałych z tytułu:
      • efektywnej pracy maszyn i sprzętu budowlanego oraz środków transportu technologicznego wraz z kosztem obsługi etatowej,
      • przestojów wynikających z procesu technologicznego albo spowodowanych koniecznością przeprowadzania napraw i remontów lub wywołanych wpływami atmosferycznymi,
      • usług jednorazowych /przewóz sprzętu lub środków transportu z bazy na budowę i z powrotem, montaż i demontaż tychże na miejscu pracy albo przezbrojenie/.
    5. Koszty pośrednie można ustalać w kalkulacji kosztorysowej niżej podanymi sposobami, a mianowicie przyjmując za podstawę:
      • preliminarz tych kosztów uwzględniający koszty ogólne danej budowy oraz koszty zarządu przedsiębiorstwa,
      • wskaźnik kosztów pośrednich poniesionych przez wykonawcę w okresie poprzedzającym sporządzenie kosztorysu,
      • wskaźniki kosztów pośrednich publikowane przez ustalone jednostki.
    6. Zysk kalkuluje się kwotowo względnie jako iloczyn uzgodnionej stawki zysku i podstawy jej liczenia.
  2. Skutki kosztowe odbiegających od przeciętnych, nie ujęte w nakładach rzeczowych, mogą być uwzględnione w kalkulacji kosztorysowej w formie odrębnych dodatków. Dodatki te wchodzą w skład kosztów bezpośrednich. Mogą być stosowane z następujących tytułów:
    • wykonywania robót w warunkach szkodliwych dla zdrowia, niebezpiecznych 1 uciążliwych,
    • wykonywania robót w czynnych zakładach pracy lub pomieszczeniach użytkowanych,
    • pracy w godzinach nadliczbowych i w dniach ustawowo wolnych od pracy.
    1. Dodatki za wykonywanie robót w warunkach szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych i niebezpiecznych nalicza się odpowiednio do liczby godzin przepracowanych w takich warunkach. Dodatki te ustala się od 15 t do 25 % stawki godzinowej, wynikającej z najniższego wynagrodzenia pracowników uspołecznionych zakładów pracy. Zasady przyznawania tych dodatków podane są w załączniku nr 4.
    2. Dodatki za wykonanie robót w czynnych zakładach produkcyjnych oraz wewnątrz użytkowanych pomieszczeń w budynkach i budowlach ustalane są na podstawie protokółu konieczności, sporządzanego przez wykonawcę w porozumieniu z zamawiającym.
      Dodatki za wykonywanie robót w czynnych zakładach produkcyjnych, w których produkcja nie została przerwana ustala się w wysokości do 10 % od nakładów rzeczowych robocizny /R/ w roboczogodzinach, pracy sprzętu i środków transportu /S/ w maszynogodzinach.
      Przy wykonywaniu pracy wewnątrz użytkowanych pomieszczeń w czasie remontu w budynkach 1 budowlach dodatek ustala się w wysokości do 15 % nakładów rzeczowych robocizny, pracy sprzętu i środków transportu. Dodatki te nie przysługują do robót kosztorysowanych na podstawie norm i analiz, uwzględniających dane warunki zlecanych robót.
    3. Dodatki za prace w godzinach nadliczbowych i nocnych lub w dniach ustawowo wolnych od pracy nalicza się do liczby godzin przepracowanych w tych warunkach. Wysokość tych dodatków podaje obowiązujący w danej jednostce system wynagradzania.
      Dodatki z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych lub w dniach ustawowo wolnych od pracy mogą być uwzględniane, gdy pracy w tych godzinach odbywa się na zlecenie zamawiającego.


8. ZADANIA STRON PRZY SPORZĄDZANIU DOKUMENTACJI KOSZTORYSOWEJ
  1. Zamawiający roboty przekazuje wykonawcom robót /przy ogłaszaniu przetargu/ bądź wybranemu wykonawcy /przy udzielaniu zlecenia/ projekt techniczny wraz ze "ślepym kosztorysem".
  2. Wykonawca robót zapewnia sporządzenie następujących rodzajów kosztorysów: ofertowego, dodatkowego lub powykonawczego.
  3. Uzgadnianie kosztorysu między zamawiającym 1 wykonawcą następuje:
    • w trakcie przetargu lub negocjacji /kosztorys ofertowy, dodatkowy/,
    • na podstawie analizy i weryfikacji dokumentów realizacji robót /kosztorys powykonawczy/.
    Potwierdzeniem uzgodnienia danego kosztorysu od strony fcrmalno-rachunkowej oraz pod względem merytorycznym, są podpisy upełnomocnionych przedstawicieli zamawiającego i wykonawcy.
  4. Koszt sporządzania dokumentacji kosztorysowej ponosi:
    • zamawiający roboty za sporządzenie "ślepego kosztorysu* i kosztorysu inwestorskiego,
    • wykonawca robót za sporządzenie wszystkich pozostałych rodzajów kosztorysów, bez względu na tryb ich sporządzania /siłami własnymi czy przez obcych wykonawców/.


9. AKTUALIZACJA CENY KOSZTORYSOWEJ

Zmiana ceny kosztorysowej może być dokonana poprzez:

  1. szczegółową przecenę, która polega na uaktualnieniu wartości ceny każdego z uwzględnionych przy tym składników kalkulacyjnych ceny kosztorysowej w ramach aktualizowanych pozycji kosztorysu lub
  2. zmianę pierwotnie ustalonej ceny za pomocą wskaźników wzrostu cen przyjętych w centralnym planie rocznym lub wskaźników ustalonych przez upoważnione do tego jednostki.

Tryb, zasady i terminy wprowadzenia zmian, o których mowa w pkt.l i 2 strony ustalają w umowie.

10. USTALANIE NAKŁADÓW RZECZOWYCH DLA ELEMENTÓW I ROBÓT NIE UJĘTYCH W KNR
  1. Brak nakładów normatywnych w KNR dla kosztorysowania elementów i robót wymaga indywidualnego ustalania tych nakładów. W takich przypadkach można posługiwać się trzema sposobami postępowania, a mianowicie:
    • wykorzystać w miarę możliwości, odpowiednie wielkości, które występują w KNR - przez co należy rozumieć kierowanie się określonymi analogiami bądź metodami interpolacji lub ekstrapolacji,
    • wykorzystać odpowiednie wielkości z katalogów norm kosztorysowych /KNK/,
    • sporządzać szczegółowe analizy danych nakładów.
    Jeżeli zmiana wiodącego parametru technicznego mieści się w granicach do 10 % wielkości parametru podanego w KNR, stosuje się bez zmiany nakłady rzeczowe z KNR.
  2. Metoda ustalania nakładów rzeczowych przez analogię polega na doborze nakładów z określonej tablicy w KNR, które pod względem charakteru robót, jednostki obmiaru oraz organizacji i technologii wykonywania robót kwalifikują się do wykorzystania przy ustalaniu określonych nakładów.
  3. Metoda ustalania nakładów rzeczowych na zasadzie interpolacji lub ekstrapolacji może mleć zastosowanie wyłącznie w przypadkach, kiedy wielkość wiodącego parametru technicznego, określającego dany rodzaj robót w pozycji kosztorysowej, różni się więcej niż o 10 % od wielkości najbardziej zbliżonej kolumny z nakładami w KNR. Jako parametr wiodący przyjmuje się: masę, wymiar, moc itp. Obszar ekstrapolacji nie może przekraczać 25 % wielkości parametru poniżej dolnej wielkości parametru podanego w KNR oraz 50 % wielkości parametru powyżej górnej granicy.
  4. Kalkulacja indywidualna nakładów robocizny /R/, materiałów /M/, pracy sprzętu /S/ może być etapowana tylko w przypadku braku określonych nakładów w tablicach KNR orał niemożliwości ustalania niektórych składników nakładów na zasadach analogii, interpolacji lub ekstrapolacji.
    Zmianę jakiegokolwiek składnika nakładów rzeczowych traktuje się jako kalkulację indywidualną, wymagającą odpowiedniego uzasadnienia.
    1. Przy indywidualnym ustalaniu nakładów robocizny przyjmuje się - w następującej kolejności - jako podstawy określające normy tych nakładów dla danego rodzaju robót:
      • resortowa i branżowe katalogi norm pracy /KNP/,
      • zakładowe normy pracy,
      • normy pracy wynikające z odpowiedniego rachunku analitycznego.
      Ustalanie norm pracy rachunkiem analitycznym polega na obliczeniu dla przyjętej jednostki obmiarowej robót, ilości roboczogodzin /r-g/ w zakresie niezbędnych zawodów oraz określenie łącznej ilości roboczogodzin. Ustalone indywidualnie ilości roboczogodzin powiększa się o 5 % na czynności pomocnicze.
      Przy wyznaczaniu zakresu robót, który powinien objąć jednostkowy nakład robocizny, uwzględnia się następujące czynności:
      • wewnętrzny transport materiałów, wyrobów 1 narzędzi ze składu przyobiektowego do miejsca wykonywania robót,
      • przestawianie i przesuwanie sprzętu z wyjątkiem nakładów robocizny zużytej na pierwszy montaż sprzętu 1 demontaż po zakończeniu robót,
      • obsługę maszyn i sprzętu budowlanego nie posiadającego obsługi etatowej, o ile to nie jest uwzględnione w normach pracy.
    2. Kalkulacja indywidualna nakładów rzeczowych materiałów polega na obliczeniu dla przyjętej jednostki miary, ilości każdego rodzaju materiału, wyrobu lub prefabrykatu.
      Przy kalkulacji ilości materiałów, wyrobów i prefabrykatów niezbędnych do wykonania określonego elementu roboty, z uwzględnieniem ubytków w transporcie wewnętrznym, jak również ubytków i odpadów w procesie przetwarzania i wbudowywania - należy posługiwać się w kolejności:
      • Katalogami Jednostkowych Norm Zużycia Materiałów Budowlanych /KJNZMB/,
      • aktualnymi resortowymi lub branżowymi katalogami norm zużycia materiałów budowlanych dla pozostałych rodzajów budownictwa,
      • szczegółowymi obliczeniami z uwzględnieniem dopuszczalnych strat, odpadów oraz krotności zużycia określonych materiałów.
    3. Kalkulacja indywidualna nakładów rzeczowych pracy sprzętu polega na obliczeniu niezbędnej ilości maszynogodzin zatrudnienia sprzętu do wykonania określonego elementu lub roboty, wynikającej z uzgodnionego harmonogramu pracy sprzętu.
      Przy obliczaniu ilości maszynogodzin pracy sprzętu uwzględnia się nakłady z tytułu:
      • pracy określonych jednostek sprzętowych,
      • przestojów wynikających z procesu technologicznego,
      • ewentualnych przestojów związanych z przestawianiem lub przesuwaniem sprzętu w trakcie wykonywania robót.
        • Podstawą obliczania nakładów rzeczowych pracy sprzętu stanowi uzgodniony między zainteresowanymi stronami harmonogram pracy danej jednostki sprzętowej, przy czym czas pracy sprzętu w tym harmo-nogramie powinien wynikać z:
          • czasu zatrudnienia brygady roboczej, której praca związana jest z pracą danego sprzętu,
          • wydajności pracy tego sprzętu w konkretnych warunkach.
          W przypadku uproszczonej metody ustalania nakładów rzeczowych pracy sprzętu, nakłady ustala się na podstawie normy pracy zespołów robotników bezpośrednio związanych z danym sprzętem, i wówczas:
          • efektywny czas pracy sprzętu można ustalić dzieląc normę pracy zespołu przez ilość robotników w zespole - natomiast
          • czas zatrudnienia sprzętu można ustalać dzieląc otrzymany czas przez wskaźnik wykorzystania.
          Rodzaj i parametry sprzętu zastosowanego do wykonania określonej roboty, zależne są od rodzaju i charakteru robót oraz technologii ich wykonania.
          Jako sprzęt traktuje się jednostki imiennie podane w katalogach nakładów rzeczowych, a przy indywidualnej kalkulacji nakładów rzeczowych jednostki zaliczane do środków trwałych.
  5. Ustalając indywidualnie nakłady jednostkowe kosztów bezpośrednich /R, n, S/ należy przyjmować dla każdego składnika ceny kosztorysowej odpowiednie wielkości z jednej bazy normatywnej.

    1. Załącznik nr 1

      Tablica 1

      Tablica 2

      Tablica 3
       
       

      Tablica 4

      Tablica 5

      Tablica 6

      Tablica 7
       
       

      Tablica 8

      Tablica 9

      Załącznik nr 2_1

      Załącznik nr 2_2
       
       

      Załącznik nr 2_3

      Załącznik nr 3_1

      Załącznik nr 3_2

      Załącznik nr 3_3
       
       

      Załącznik nr 3_4

      Załącznik nr 3_5

      Załącznik nr 3_6

      Załącznik nr 3_7
       
       

      Załącznik nr 3_8

      Załącznik nr 3_9

      Załącznik nr 3_10

      Załącznik nr 3_11
       
       

      Załącznik nr 3_12

      Załącznik nr 3_13

      Załącznik nr 4_1

      Załącznik nr 4_2
       
       

      Załącznik nr 4_3

      Załącznik nr 4_4
      CAŁOŚĆ DO POBRANIA (.pdf)

data dodania artykułu: 21.08.2013 r.

Programy do kosztorysowania, programy kosztorysowe, kursy kosztorysowania, bazy cenowe